Gdzie po raz pierwszy wytapiano metal?

numer 1826 - 14.09.2017 ▶ Publicystyka

Naukowcy od wielu lat starali się odpowiedzieć na tytułowe pytanie. Wydaje się, że ostatnie badania uczonych z Heidelberg University, Londynu i Cambridge przybliżają nas do tej odpowiedzi. Zdaniem ekspertów metalurgia najprawdopodobniej pojawiła się w różnych miejscach mniej więcej w tym samym czasie.



Eksperci doszli do tego wniosku po ponownym przebadaniu żużlu miedziowego pochodzącego sprzed 8,5 tys. lat oraz na podstawie analizy chemicznych składników dzieł sztuki pochodzących z Çatalhöyük na Bliskim Wschodzie. Jak wiadomo, historia rozwoju cywilizacji w okresie epoki kamiennej, brązu oraz żelaza była bardzo złożona. Pierwszych obróbek miedzi dokonywano już na początku neolitu ok. 10 tys. lat temu w rejonie od Lewantu poprzez Wschodnią Anatolię do gór Zagros w Iranie. „Jednak w związku z tym, że w tych wypadkach mamy do czynienia z czystą, naturalną miedzią, trudno uważać te znaleziska za przykład metalurgii” – wyjaśnia prof. Ernst Pernicka z Heidelberg University. Miedź występuje w naturze także jako metal i według badaczy prawdopodobnie w tamtych czasach była uważana za specjalny rodzaj kamienia.

Ruda miedzi była stosowana jako pigment do barwienia

Przez długi czas mała ilość miedziowego żużlu z neolitycznego Çatalhöyük uchodziła za najstarsze znalezisko, świadczące o wytapianiu miedzi z rudy. Ta osada istniała prawdopodobnie od 7100 r. do 6000 r. przed Chr. i była uważana za najbardziej znaczące tego rodzaju miejsce na Bliskim Wschodzie. Żużel miedzi odkryto w pokładach datowanych na 6500 lat p.n.e. i jest to o 1500 lat starsze stanowisko niż inne miejsca na świecie, w których zajmowano się wytapianiem miedzi. Zdaniem naukowców przez długi czas wydawało się, że to właśnie z tego miejsca metalurgia rozprzestrzeniła się we wszystkich kierunkach. Tymczasem jak wskazują nowe badania, żużel ten był zaledwie dodatkowym i nieumyślnym produktem domowych ognisk, a ruda miedzi była stosowana w nich jako pigment do barwienia. 

Wytop miedzi naukowcy obliczają

na ok. 7000 lat

Hipoteza ta rzuca nowe światło na odkrycia w Çatalhöyük i przesuwa wiek świadomego wytopu miedzi na ok. 5000 r. p.n.e., umiejscawiając go w południowo-wschodniej Europie oraz Iranie. Najnowsze wykopaliska wyraźnie sugerują, że ta metalurgiczna rewolucja w dziejach naszej cywilizacji miała najprawdopodobniej miejsce mniej więcej w tym samym czasie w wielu miejscach. Rezultaty badań międzynarodowego zespołu naukowców zostały opublikowane w periodyku „Journal of Archaeological Science”.

źródło: Heidelberg Universität

Autor: Jacek Szpakowski

Powrót

© FORUM S.A