Obchody wyzwolenia Auschwitz przeżyjmy godnie

numer 2226 - 12.01.2019 ▶ Polska

Jako minister kultury nie mogę pozwolić na to, aby ktokolwiek był wykluczany z obchodów rocznicy wyzwolenia obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau, tym bardziej jeśli rodzinne historie są mocno związane z tym miejscem. Z drugiej jednak strony nie możemy pozwolić na to, aby naruszane były ogólnie przyjęte zasady zachowania się podczas tak szczególnych uroczystości.

Kilka dni temu uczestniczył Pan w rozmowach między dyrekcją Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu a przedstawicielami Stowarzyszeniem Rodzin Polskich Ofiar Obozów Koncentracyjnych. Miało ono problemy, aby uzyskać zaproszenie na obchody 74. rocznicy wyzwolenia niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau. Z jakiego powodu potrzebne były te mediacje?

Potrzebne były dlatego, że w zeszłym roku mieliśmy do czynienia z incydentem, który przez obie strony jest przedstawiany w odmienny sposób. Chodzi o sytuację z rozwinięciem polskiej flagi. Według relacji członków stowarzyszenia zostali oni w niekulturalny sposób poproszeni o jej przeniesienie lub zwinięcie. Z kolei dyrekcja muzeum tłumaczy, że to przedstawiciele tej grupy odnosili się do innych gości w sposób niegodny. Minister kultury nie jest od ferowania wyroków w takich sprawach. Moim obowiązkiem jako ministra kultury jest zapewnienie godnego i spokojnego przebiegu uroczystości. Mam nadzieję, że mediacje rozwiązały ten konflikt.

Czy może nam Pan zdradzić szczegóły rozmów?

Na początku zaznaczę, że obchody wyzwolenia obozu Auschwitz są dużym międzynarodowym przedsięwzięciem. Co roku biorą w nich udział tysiące uczestników. Jest tam strefa specjalna dla najważniejszych gości, m. in. byłych więźniów obozu, która liczy 230 miejsc. Członkowie Stowarzyszenia Rodzin Polskich Ofiar Obozów Koncentracyjnych poprosili muzeum o 30 zaproszeń do tej strefy na tegoroczne obchody. Z kolei dyrekcja muzeum odmówiła wydania jakiegokolwiek zaproszenia ze względu na incydent z zeszłego roku. Moim zdaniem obie strony podjęły pochopne działania.

Czy 30 zaproszeń dla przedstawicieli tego środowiska na 230 miejsc w strefie specjalnej to wygórowana liczba?

Samych byłych więźniów na liście muzeum jest 361. Oczywiście, wszyscy nie przyjadą, jednak to oni mają pierwszeństwo do miejsc w strefie specjalnej. Jest jeszcze korpus dyplomatyczny, są duchowni, przedstawiciele Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej, władz lokalnych i innych stowarzyszeń o podobnym charakterze. Wszystkim tym ludziom trzeba zapewnić odpowiednie warunki. Oprócz Stowarzyszenia Rodzin Polskich Ofiar Obozów Koncentracyjnych na liście instytucji, które też chcą wziąć udział w tych obchodach, są jeszcze m.in.: Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej, Stowarzyszenie Rodzina Więźniarek Niemieckiego Obozu Koncentracyjnego Ravensbrück, Związek Narodowych Sił Zbrojnych. Aby nie pominąć żadnej z tych instytucji, niestety, oficjalne delegacje nie mogą być większe niż dwie, trzy osoby.

Czyli możemy powiedzieć, że konflikt między Stowarzyszeniem Rodzin Polskich Ofiar Obozów Koncentracyjnych a Muzeum Auschwitz-Birkenau został zażegnany?

Mam taką nadzieję. Jako minister kultury interweniowałem w tej sytuacji i starałem się znaleźć porozumienie między dwiema stronami. Nie mogę pozwolić na to, aby ktokolwiek był wykluczany z obchodów rocznicy wyzwolenia obozu koncentracyjnego Auschwitz, tym bardziej jeśli rodzinne historie są mocno związane z tym miejscem. Z drugiej jednak strony w tym szczególnym miejscu należy się zachowywać z należytym szacunkiem – przede wszystkim wobec pamięci ofiar. Muzeum Auschwitz-Birkenau jest bardzo ważnym miejscem zarówno dla Polaków, jak i wielu ludzi na całym świecie, więc apeluję, aby zbliżające się obchody świętować godnie i bez kłótni.

Czy jest możliwość powiększenia strefy specjalnej podczas obchodów rocznicy wyzwolenia obozu Auschwitz-Birkenau tak, aby delegacje różnych instytucji nie musiały w przyszłości ograniczać się do dwóch lub trzech osób?

Poleciłem wykonanie takich szacunków. Jednak trzeba pamiętać, że powiększenie strefy specjalnej wiąże się m.in. z reorganizacją zabezpieczenia tego miejsca. Tam oprócz byłych więźniów będą też zagraniczni dyplomaci, przedstawiciele władz – a zapewnienie bezpieczeństwa takim osobom jest ściśle określone przepisami.

Jak się układa współpraca między resortem kultury a dyrekcją Muzeum Auschwitz-Birkenau? Niespełna cztery lata temu m. in. Beata Szydło sugerowała, że dyrektor placówki Piotr Cywiński powinien zostać zdymisjonowany, a powodem tej decyzji miało być niezaproszenie rodziny rtm. Witolda Pileckiego na obchody rocznicy wyzwolenia obozu.

W tym momencie ta współpraca wygląda dobrze. Mamy stały kontakt z muzeum, ustalamy wiele rzeczy, prosimy o korekty, tak jak w przypadku wystawy. Zapewniam, że wszelkie akcenty dotyczące polskich więźniów czy takich bohaterów jak rtm. Pilecki są wyeksponowane w muzeum i będą również prezentowane w Centrum Edukacyjnym, które tam powstaje. Ministerstwo ma plan, jak zwiększyć przepustowość w tej instytucji, jednak potrzebujemy czasu, aby dopracować szczegóły i wybrać najkorzystniejsze systemy i rozwiązania.

Autor: Jan Przemyłski

Powrót

© FORUM S.A