​Koncepcje banku odpowiedzialnego

numer 2351 - 12.06.2019 ▶ Gospodarka

W ramach inicjatywy ONZ 28 banków na całym świecie zaproponowało w ubiegłym roku 6 zasad odpowiedzialnej bankowości (ang. responsible banking). Deklarację podpisali także organizatorzy sopockiego Europejskiego Kongresu Finansowego.

Zdaniem Leszka Pawłowicza, koordynatora Kongresu oraz moderatora debaty „Odpowiedzialne finanse i hazard moralny na rynkach finansowych”, temat ten odzwierciedla główny nurt całego Europejskiego Kongresu Finansowego. – W obecnym systemie finansowym nie ma nic ważniejszego niż wiarygodność

– przyznał Pawłowicz. – Żadne twarde regulacje ostrożnościowe, wymogi kapitałowe czy kodeksy dobrych praktyk typu responsible banking nie poprawią sytuacji, jeśli sami nie będziemy do tego podchodzili kreatywnie i z pełną odpowiedzialnością. Tylko to może spowodować wzrost wiarygodności – dodał. Beata Daszyńska-Muzyczka, prezes zarządu Banku Gospodarstwa Krajowego podkreśliła, że podstawowym zadaniem, z którym musi się zmierzyć sektor, jest zmiana mentalności kierownictwa banków w taki sposób, aby motorem ich działania nie była chęć maksymalizacji zysków za wszelką cenę.

Zasady responsible banking

Zasady obejmują następujące kwestie: uspójnienie strategii biznesowej z celami społecznymi wyrażonymi w celach zrównoważonego rozwoju oraz ich odpowiednikami regionalnymi; wzmacnianie pozytywnego i ograniczanie negatywnego wpływu na zarządzanie ryzykiem wynikające z działalności instytucji finansowej; promowanie wśród klientów i konsumentów praktyki zrównoważonego rozwoju; aktywne i odpowiedzialne konsultowanie się oraz współdziałanie z kluczowymi interesariuszami w realizacji celów społecznych; wdrażanie omawianych zasad poprzez efektywne zarządzanie i kulturę odpowiedzialnej bankowości; dokonywanie cyklicznych przeglądów indywidualnego i zbiorowego wdrażania tych zasad oraz transparentne i odpowie- dzialne informowanie o pozytywnym i negatywnym wpływie oraz wkładzie w cele społeczne.

– Deklarację podpisało ponad 50 banków – tłumaczył prof. Jan Szambelańczyk z Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu. – Idea wywodzi się z aksjologii współdzielonego bogactwa oraz potrzeby bezpieczeństwa ekologicznego planety Ziemia. Dobrowolny, a zarazem przyrzeczony charakter zasad w programie ONZ jest podkreślony poprzez otwierające je wyrażenie „my, bank, zobowiązujemy się…” – wskazał Szambelańczyk.

Dług międzypokoleniowy

Uczestnicy panelu i debaty zgodnie przyznali, że zasady responsible banking są jedynie powierzchowną zmianą wizerunkową, która zakrywa pokłady znacznie głębszych i poważnych problemów. – Mam wrażenie, że zasady odpowiedzialnej bankowości są zbyt ogólne, a podpisywanie się pod nimi ma na celu zbudowanie dobrego wizerunku sektora bankowego, ale ich wprowadzenie w życie jest niezwykle trudne – stwierdził Jerzy Pruski, p.o. prezes zarządu Idea Bank. Zwrócił uwagę, że najpoważniejsze ryzyko nadużycia stwarza przenoszenie negatywnych konsekwencji własnych zachowań na kogoś innego i odnosi się ono nie tylko do sektora bankowego, ale do każdego podmiotu, którego działanie jest oparte na dźwigni finansowej. Dodał, że najpoważniejszym obecnie problemem globalnej gospodarki jest nadmierne zadłużanie się zarówno w sektorze prywatnym, jak i publicznym. – Dochodzi tu kwestia modelu międzypokoleniowego. Zbyt wysoki dług oznacza, że kolejne pokolenie będzie spłacało korzyści, które z tego długu czerpie pokolenie bieżące. Z punktu widzenia systemowego jest to najdalej idące ryzyko nadużycia – tłumaczył Pruski.

Podobne stanowisko zajęła reprezentantka rzecznika finansowego, tłumacząc, że ryzyko moralne działalności banków dotyczy obecnie przede wszystkim klientów indywidualnych, którym są oferowane produkty obciążone nadmiernym ryzykiem. Z taką opinią zgodziła się szefowa BGK. – To klient indywidualny jest najbardziej narażony na ryzyko ponoszenia konsekwencji nieetycznych zachowań ze strony banków – powiedziała Daszyńska-Muzyczka.

Przerzucanie ciężaru na banki

Krytyczny wobec inicjatywy ONZ był przedstawiciel organu regulacyjnego Andrzej Reich z Komisji Nadzoru Finansowego. – Z omawianym dokumentem zasad ONZ wią?e si? nast?puj?cy problem. Zgadzam si? z?generalnym przes?aniem co do ochrony ?rodowiska. Jednak fatalny wyd?wi?k ma to, ?e ONZ zamiast wzi?? sprawy w?swoje r?ce i?doprowadzi? do ograniczenia finansowania przedsi?wzi?? anty?rodowiskowych, przerzuca ci??ar na banki. ONZ nie jest w?stanie zmusza? rz?d?w, wi?c zmusza banki. W?praktyce dobrowolno?? nie ma sensu. Nawet je?eli znaczna liczba du?ych bank?w zdecyduje si? wprowadzi? te zasady, np. niefinansowania brudnych technologii, to b?dzie to bezskuteczne. Banki nic nie zarobi?, a?przedsi?biorstwa potrzebuj?ce kredytu i?tak gdzie? pieni?dze po?ycz? ? zauwa?y? Reich. Doda?, ?e w?takiej sytuacji nale?a?oby postawi? szlaban w?skali globalnej, bo spos?b, wże się następujący problem. Zgadzam się z generalnym przesłaniem co do ochrony środowiska. Jednak fatalny wydźwięk ma to, że ONZ zamiast wziąć sprawy w swoje ręce i doprowadzić do ograniczenia finansowania przedsięwzięć antyśrodowiskowych, przerzuca ciężar na banki. ONZ nie jest w stanie zmuszać rządów, więc zmusza banki. W praktyce dobrowolność nie ma sensu. Nawet jeżeli znaczna liczba dużych banków zdecyduje się wprowadzić te zasady, np. niefinansowania brudnych technologii, to będzie to bezskuteczne. Banki nic nie zarobią, a przedsiębiorstwa potrzebujące kredytu i tak gdzieś pieniądze pożyczą – zauważył Reich. Dodał, że w takiej sytuacji należałoby postawić szlaban w skali globalnej, bo sposób, w jaki ONZ podszedł do tego problemu – obciążania banków – jest nieskuteczny.

– Poprzez mnożenie regulacji przyczyniamy się do nadmiernego sformalizowania sektora finansowego – zauważył Włodzimierz Kiciński, wiceprezes Związku Banków Polskich. – Trzeba twardo postawić na wdrażanie wartości w instytucji finansowej, dbać o nie, a następnie przekazywać je akcjonariuszom oraz rynkowi. Te wartości powinny zostać zdefiniowane, dookreślone, opisane i – co najważniejsze – praktykowane – wskazał wiceszef ZBP.

Odpowiedzialny menedżer

Prezes BGK przypomniała, że od czasu, kiedy ponad 10 lat temu rozpoczął się kryzys finansowy, powstało mnóstwo dokumentów analizujących jego przyczyny. – Te wydarzenia są znane i dobrze opisane, a my znowu siadamy dziś do tego samego zagadnienia – zauważyła Daszyńska-Muzyczka. Podkreśliła, że bankami nie kierują regulacje, tylko żywi ludzie, którzy podejmują określone decyzje. – Rodzaj ludzki jest nienasycony w swej chciwości – zacytowała znaną maksymę Arystotelesa sprzed wieków. – To przecież menedżerowie kierowani chęcią większego zysku wyznaczają zadania dla sprzedawców, a ci, chcąc uniknąć chociażby utraty pracy, podejmują się ich wykonania – mówiła. Dlatego jej zdaniem najważniejszym wyzwaniem stojącym przed sektorem bankowym jest wykreowanie odpowiedzialnych menedżerów. – Bez nich nigdy nie będzie ani responsible banking, ani odpowiedzialnych przedsiębiorstw, ani odpowiedzialnej gospodarki

– wskazała. – Dziś mamy tomy zapisane pięknymi projektami CSR znakomicie sprzedawanymi PR-owo, ale obecne tam zasady nie są przestrzegane przez zarządzających bankami – mówiła szefowa BGK. W jej opinii hazard moralny jest coraz bardziej powszechny. – Nie dość, że jest obecny w instytucjach zaufania publicznego, jakimi są banki, to również rozrasta się na instytucje ubezpieczeniowe czy zakłady opieki zdrowotnej. – Same zasady nie zmienią świata, ale w połączeniu ze zmianą podejścia menedżerów coś wreszcie może się poprawić – podkreśliła Daszyńska-Muzyczka.

Podczas debaty padały też pytania od słuchaczy. – Czy instytucje finansowe mogą być wiarygodne w niewiarygodnym otoczeniu? – brzmiało jedno z nich. – W obiegu publicznym funkcjonuje nieprawda, tzw. fake news, funkcjonują mechanizmy zdobycia i utrzymania władzy, funkcjonuje niesprawny system sprawiedliwości – czy sprecyzowanie i zapisanie warunków funkcjonowania wiarygodnych instytucji finansowych jest możliwe? Czy można przepisem zmusić człowieka do działania zgodnie z prawdą i interesem publicznym?

– dopytywał uczestnik debaty. Niestety jego pytania pozostały bez odpowiedzi.

 

Artykuł powstał we współpracy

z Bankiem Gospodarstwa Krajowego

Powrót

© FORUM S.A