Na polu chwały

numer 2404 - 14.08.2019 ▶ O sztuce

Na wystawie pt. „Służyli Niepodległej. Wojsko Polskie 1918–1939” Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie prezentuje najnowsze dary i nabytki, które ostatnio wzbogaciły różne kolekcje tej instytucji.

Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie, ta ciesząca się od lat ogromnym zainteresowaniem wszystkich pokoleń polskiego społeczeństwa muzealna placówka, zawsze atrakcyjnie przypomina najważniejsze w historii Polski rocznice i wskazuje na znaczenie, jakie w naszych dziejach odegrały siły zbrojne.

Dekret marszałka

„Wielka nasza tradycja wojskowa oraz świetny rozkwit wojskowości polskiej w dobie obecnej domagają się poważnej instytucji muzealnej, która będąc świątynią sławy oręża polskiego i skarbnicą nieśmiertelnego ducha rycerskiego, służyć będzie jednocześnie ku naukowemu pogębieniu i rozwojowi wszystkich gałęzi wiedzy wojskowej w znaczeniu współczesnym. Czyniąc zadość powyższej potrzebie, powołuję do życia w Warszawie Muzeum Wojska, jako centralną instytucję muzealną wojskową w Polsce, oraz zatwierdzam jego statut” – pisał w dekrecie z 22 kwietnia 1920 r. marszałek Józef Piłsudski. Drukiem dekret ukazał się w Dzienniku Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych 11 maja 1920 r.

Sale ekspozycyjne pierwszego Muzeum Wojska w Warszawie zajmowały część budynku po dawnym cyrkule carskiej policji przy ul. Podwale 15. Po wzniesieniu w latach 1931–1934 monumentalnych gmachów, specjalnie zaprojektowanych na potrzeby Muzeum Narodowego przy Al. Jerozolimskich, to tam znalazły się zbiory Muzeum Wojska. Urządzona została ekspozycja stała, organizowano też wystawy czasowe.

Świetnie rozwijającą się działalność nowej placówki, co chwila wzbogacanej ciekawymi darami i nowymi eksponatami, przerwał wybuch II wojny światowej. Niemieccy okupanci zlikwidowali Muzeum Wojska, zajmując jego sale na magazyny Waffen SS. Większość muzealnych zbiorów została wywieziona do Niemiec, reszta rozproszona i zrabowana.

Po kapitulacji Niemiec i zakończeniu wojny udało się odnaleźć i rewindykować znaczną część wywiezionych do Niemiec zbiorów. Już w styczniu 1946 r. została otwarta pierwsza wystawa stała, na którą złożyły się odebrane Niemcom eksponaty oraz szybko napływające nowe dary i depozyty.

Kolekcje militariów

Jednym z ważniejszych zbiorów polskich militariów, pozyskanych w okresie międzywojennym przez Muzeum Wojska, była kolekcja wspaniałego malarza batalisty Józefa Brandta. Zabytkowa broń, rzędy końskie, husarskie skrzydła, które muzeum jako depozyt przekazała córka malarza, do dziś stanowią imponującą wizytówkę tej wojskowej placówki.

Poważnie wzbogacił zbiory orientalne dar w postaci 370 okazów broni wschodniej ofiarowany w 1938 r. przez kolekcjonera z Cieszyna Brunona Konczakowskiego. Po traktacie ryskim powróciły do Polski i do Muzeum Wojska zrabowane przez Rosjan chorągwie z powstań narodowych, zabytkowe działa, historyczne mundury. Przyjechały też do kraju eksponaty zbierane przez zachodnią polską emigrację i przechowywane w Muzeum Polskim w Rapperswilu (Szwajcaria), w tym pamiątki po naczelniku Tadeuszu Kościuszce.

Obecna wystawa w Muzeum Wojska Polskiego pt. „Służyli Niepodległej” to pokaz ponad 1200 obiektów głównie dotyczących armii II Rzeczypospolitej, wojny polsko-bolszewickiej 1920 r. oraz II wojny światowej. Wśród pozyskanych eksponatów znajdują się: sztandary, ordery i odznaki, mundury, broń oraz sprzęt wojskowy. Są tam tak osobiste pamiątki, jak czapka maciejówka marszałka Józefa Piłsudskiego, płaszcz dowódcy Krakowskiej Brygady Kawalerii gen. Zygmunta Piaseckiego, kurtka mundurowa gen. dyw. Stefana Dąb-Biernackiego czy Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari ze śladami krwi dowódcy 21. Dywizji Piechoty Górskiej gen. Józefa Kustronia, poległego 16 września 1939 r. na polu chwały, a także sztandary 26. i 65. Pułku Piechoty.

Znawców i miłośników broni z pewnością zainteresują takie eksponaty, jak karabin samopowtarzalny „M” wzór 38 konstrukcji inż. Józefa Maroszka, armata polowa wzór 1902 kaliber 76 mm z przodkiem oraz fragmenty bombowca PZL 37 „Łoś”.

Wystawy, odczyty, pokazy

W chwili obecnej (a trzeba wiedzieć, że zaczynają się przygotowania do przeprowadzki Muzeum Wojska Polskiego do nowej siedziby organizowanej w Cytadeli Warszawskiej) zbiory Muzeum Wojska Polskiego liczą ponad 250 tys. eksponatów. Czynne są też dwa oddziały muzeum: Muzeum Polskiej Techniki Wojskowej (ul. Powsińska 13, Fort IX Czerniaków) i Muzeum Katyńskie (ul. Dymińska 13, Cytadela Warszawska). Oprócz ekspozycji stałych i licznych wystaw czasowych muzeum prowadzi stałą działalność naukowo-badawczą, ma pracownie konserwatorskie o zróżnicowanym profilu, organizuje sympozja i wykłady z zakresu wojskowości, a także specjalne spotkania z dziećmi i młodzieżą szkolną.

Wśród dziesiątek wystaw czasowych bez wątpienia wyróżniała się ekspozycja pt. „Ojciec Święty Jan Paweł II z Wojskiem Polskim”. Papież Polak na spotkaniu z polskim wojskiem i policją w 2000 r. powiedział: „Najdrożsi, ja jestem także synem żołnierza, dlatego czuję się blisko każdego z was”. W kontaktach z Wojskiem Polskim św. Jan Paweł II zawsze wyrażał swoją wdzięczność za żołnierski trud i ofiarę życia. Przywoływał najlepsze przykłady zwycięskich bitew oraz bohaterską postawę polskich wodzów i żołnierzy.

Autor: Jarosław Kossakowski

Powrót

© FORUM S.A